İçeriğe geç

TAKVİMLER ve TÂRİH ÇEVİRME İLE İLGİLİ BİR HATIRLATMA

 

Mevzû’ “Târih” ve “Târihçe” ile ilgili olunca Hicrî-kamerî, Hicrî-şemsî, Rûmî-Julyen, Rûmî-Gregoryen, Mîlâdî-Julyen, Mîlâdî-Gregoryen, … gibi tâbirlerle karşılaşmak kaçınılmaz oluyor… İhtisas isteyen bir konu..

Burada Rûmî Takvim bilgilerimizi kısaca hatırlamakla yetineceğiz. Çünki, târih çevirme yanlışları en fazla buralarda yapılıyor..

Julien esaslı Rûmî Takvim: 13 Mart 1840-28 Şubat 1917

13 Mart 1840 Mîlâdî-Gregorien (1 Mart 1840 Mîlâdî-Julien) târih karşılığı olarak, 1 Mart 1256 (9 Muharrem 1256) târîhi ile başlamış, 15 Şubat 1332 (28 Şubat 1917) gün bitimine kadar, yılbaşı, 1 Mart; ve günleri de, Mîlâdîye göre 12 (12 Mart 1900 ve öncesi) veyâ 13 gün (13 Mart 1900 ve sonrası) geri olarak devâm etmiştir.

Uzun yılların verdiği alışkanlıklar dolayısıyle, kaldırıldıktan sonra da gayr-i resmî olarak îtibârını sürdüren Julien esaslı Rûmî târihler, bugün de bâzı takvimlerde gösterilmektedir.  

 

Rûmî-Julien Târihlerin Mîlâdîye Çevrilmesi: 1 Mart 1256-15 Şubat 1332 (13 Mart 1840-28 şubat 1917)

Târih çevirmelerinde dikkat edilmesi gereken önemli bir husus: Mîlâdî takvimde yılbaşı 1 Kânûnisânî (1 Ocak) iken J. Rûmî takvimde 1 Marttır..

(a)- Rûmî 28 Şubat 1315 (12 Mart 1900) ve öncesi târihler: 

Gün sayısına 12 eklenerek Mîlâdî ay ve gün, Rûmî 19-20 K.evvel – 28/29 Şubat (Mîlâdî 1 Ocak – 12/13 Mart) arası için 585, değilse 584 eklenerek Mîlâdî yıl bulunur.

 

Örnekler:

24 Kânûnievvel 1293’ün Mîlâdî kaşılığı:

(24 K.evvel + 12 = 5 Ocak

1293 R. + 585 = 1878)

5 Ocak 1878

28 Şubat 1293’ün Mîlâdî kaşılığı:

(28 Şubat + 12 = 12 Mart

1293 + 585 = 1878)

12 Mart 1878

 

(b)- Rûmî 29 Şubat 1315 (13 Mart 1900) ve sonrası târihler:

Gün sayısına 13 eklenerek Mîlâdî ay ve gün, Rûmî 19 K.evvel-28/29 Şubat (Mîlâdî 1 Ocak–13/14 Mart) arası için 585, değilse 584 eklenerek Mîlâdî yıl bulunur.

Örnekler:

 31 Mart 1325 Otuzbir Mart Hâdisesi

(31 Mart + 13 = 13 Nîsan

1325 + 584 = 1909)

13 Nisan 1909

 

19 Şubat 1331 Bedîüzzamân’ın Ruslara esir düşmesi

(19 Şubat + 13 = 3 Mart

1331 + 585 = 1916)

3 Mart 1916

 

Gregorien esaslı Rûmî Takvim: 1 Mart 1333(1917)-31 Kânûnievvel 1341 (31 Aralık 1925) 

15 Şubat 1332 Rûmî-Julyen târîhini 1 Mart 1333 Rûmî-Gregoryen târîhi (1 Mart 1917) tâkip etmiş, böylece Mîlâdî-Gregorien Takvimle aradaki gün farkı sıfırlanmıştır. 1333; 10 ay devâm etmiş, 1334 Rûmî yılı, 1918 Mîlâdî yılı ile ayni günde başlamış, 31 Kânûnievvel 1341 (31 Aralık 1925) sonuna kadar (8 sene 10 ay) mer’iyette kalmıştır.

 

Rûmî-Gregorien Târihlerin Mîlâdîye Çevrilmesi: 1 Mart 1333-31 K.evvel 1341 (1 Mart 1917-31 Aralık 1925) 

Ay ve gün farkı yok!. Yılı bulmak için sâdece, Rûmî seneye 584 eklenecek.

 

Örnekler: 

Bedîüzzamân’ın Vatana Avdet Belgesi [1]: 17 Haziran 1334 (17 Haziran 1918)

TBMM’de “Hoşgeldin Merâsimi” ile karşılanması [2] : 9 Teşrînisânî 1338 (9 Kasım 1922).

 

Not:

Târihlerin birbirine çevrilmelerinde, basılı Târih Çevirme kılavuzlarından faydalanılabileceği gibi internet imkânları ile çok kısa zamanda çok daha sağlıklı sonuçlara ulaşılabilmektedir:

*http://www.ttk.gov.tr/genel/tarih-cevirme-kilavuzu/ (Erişim Târîhi: 23.09.2020).

*https://www.osmanlicagazeteler.org/TarihCevir.php?calendar=miladi&day=12&month=3&year=1878 (Erişim Târîhi: 23.09.2020).

 

Bilâl TUNÇ

 

DİPNOTLAR:

[1]: Bedîüzzamân Saîd Nursî; Târihçe-i Hayâtı, Eserleri, Meslek ve Meşrebi, Doğuş Ltd. Şirketi Matbaası, Ankara, 1958, s.72.

[2]: TBMM Zabıt Cerîdesi, 135. İctimâ‘, 9.11.1338.

 

 

 

2 Yorum

  1. Hüseyin CAN Hüseyin CAN

    Bilal abi Allah razı olsun.Özellikle Risale-i Nur okuyanlar için çok gerekli bilgiler.Kolaylıklar diliyorum inşaallah.

  2. Allah râzı olsun Hüseyin Can Kardeşim.. Müsbet, menfî görüşlerinizi beklerim.
    On seneden evvelki bu çalışmada yanlışlar olmuş. Yeni farkettim.. Düzelttim…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir