Facebook’da Altun Abdurrahman hocanın (Ankara’dan Van’a: Eski Said’den Yeni Said’e) başlıklı 15 Hazîran 2026 târihli bir yazısına rastladım. İlgi sâhama girdiği için birkaç defa dikkatle okudum.. Gözüme ilişen bâzı sehivler oldu.. Okuyucuların da iştirâkleri olabilsin diye yazısının altına yorum olarak düzeltme ekledim.. Bir “beğeni” lutfetmişler…

Araştırmacı tarafından dikkate değer bulunmadığı anlaşılan tesbitleri meraklılarıyla paylaşıyorum:

 

“Takdire değer çalışmalarınız için tebrik ve teşekkürlerimi sunar, tesbitlerimi gözden geçirebilirseniz memnun olurum:

 

*Ankara’da bulunduğu müddet zarfında bir taraftan Meclis çalışmalarını takip ederken, diğer taraftan meb‘uslarla mühim meseleler üzerinde müzakerelerde bulunur. Bilhassa neşrettiği beyannâme ..

[Beyannâme neşir târîhi: 19 Kânûnisânî 1339/1923]

***

*Nitekim bir gün Divan-ı Riyaset’te, elli-altmış kadar meb‘usun hazır bulunduğu bir mecliste Mustafa Kemal Paşa:

[Bedîüzzamân, Ankara reîslerinde Dîne karşı gördüğü lâkaydlık üzerine M. Kemâl ve diğer erkâna mektup yazar (23 Kasım 1922):

                “Âlem-i İslâm Kahramânı Paşa Hazretlerine!
Ey Gāzî-i Nâmdâr.. Zât-ı Âlîniz hem muzaffer ordu, hem muazzam Meclis’in şahs-ı ma’nevîsinin timsâlisiniz (…)”

cümleleriyle başlayan mektup muhteviyâtı M. Kemâl’i çok hiddetlendirir!.. Aralarında şiddetli bir münâkaşa olur..

Birinci Grup üyelerinden Ali Sürûrî Efendi, bir kısmına şâhid olduğu bu tartışmayı günlüğünün 25 Kasım 1922 târihli sayfalarında kaydeder.]

***

*Bedîüzzaman Hazretleri, rivayetlerde haber verilen eşhâs-ı âhirzamana dair işaretlerin mühim bir kısmının Mustafa Kemal’de tezahür ettiğine kanaat getirir. Daha evvel cumhuriyeten önce İstanbul’da te’vilini yaptığı

[Ankara’ya gelişi ve  ayrılışı Cumhûriyetten önce !..]

***

*Böylece Ankara’da siyasî ve içtimâî bir mücadeleye girişmek yerine, bütün mesaisini iman ve Kur’ân hizmetine hasretmeye karar verir; Ankara’dan ayrılarak Van’a döner ve orada başlayacak olan Yeni Said devresinin ilk adımını atar.

[Ankara’dan ayrılarak Gebze üzerinden İstanbul’a döner. Temmuz 1924 sonlarına kadar orada kalır . Van’a varışı, 6 Eylül 1924dür.]

***

*Nihayet, kendisini fikrinden vazgeçirmeye çalışan bir kısım meb‘uslarla vedalaşarak Ankara’dan ayrılır. Böylece onu Van’a götüren tren,

[Tren onu Van’a değil Gebze üzerinden İstanbul’a götürüyor!:

17- 31[21] Nîsan[1 Mayıs] 1339/1923 günlerinden birinde, Ankara’dan ayrılır. Gebze üzerinden İstanbul’a döner.

Eski Sa‘îd’den Yeni Sa‘îd’e geçişin başlangıcıdır..

 

…………….. <Anadolu – Bağdat Demiryolları>   1nci mevki’   ………                                   ………   Ankara mevkıfından Gekbuze mevkıfına 21[31]/4/39 târîhine kadar mu‘teberdir. Sa‘îd-i Kürdî Efn Efendiye mahsusudur. Yalnız –bir- kişi içün mu‘teberdir. 17/4/39 târîhinde i‘tâ olunmuşdur. Hâmilin imzâsı          Müdîr-i Umûmî    SA‘ÎD

1nci mevki’   …..                    …..   Azîmet içün mu‘teber   Ankara mevkıfından   Gekbuze mevkıfına kadar   …………………………………

 ***

*Nitekim bu yolculukla birlikte, Bedîüzzaman Hazretleri Ankara’da siyasî ve içtimâî bir mücadeleye iştirak etmek yerine, bütün mesâisini iman ve Kur’ân hizmetine hasretmeyi tercih eder. Ankara’dan infikâk ederek Van’a avdet eder

[Bilet muhteviyâtından anlaşılacağı gibi hemen Ankara’dan Van’a gitmez. Gebze üzerinden İstanbul’a gider.. Zâten o yıllarda Ankara’dan Van’a trenyolu da yoktur.

 

Zeylü’l-Habâb (1341), Zehre (1341), Zehrenin Zeyli (1923) , Şu‘le (1342) gibi eserlerini Ankara dönüşü İstanbul’da bulunduğu yaklaşık 15 aylık süre içerisinde neşretmiş olmalıdır..

 

İstanbu’ldan ayrılış: Temmuz 1924’ün son çeyreği (24-25 Temmuz olabilir)

/ İstanbul Vâlisi’nin 31 Temmuz 1924 Târihli yazısı.

Trabzon’da: 28 Temmuz 1924 / Trabzon Emniyet Müdür Vekilinin 3 Ağustos 1924 târihli yazısı.

Erzurum’da: 5 Ağustos 1924 / Erzurum Vâlisi’nin 14 Ağustos 1924 târihli yazısı

Bulanık/Muş’da: Tahmînen 25 Ağustos 1924 / Muş Vâli Vekili’nin 26 Ağustos 1924 târihli yazısı.

Tatvan/Bitlis’de: Tahmînen 26 Ağustos 1924 / Bitlis V. Vekilinin yazıları.

Van’da: 6 Eylûl 1924.]

***

*Bedîüzzaman Hazretleri, Ankara’dan 3/6 (6 kalem sürçmesi olmalı. B.Tunç) /1339 (3 Mayıs 1923) tarihinde ayrılmış, Anadolu–Bağdat Demiryolu hattını takip ederek Gebze güzergâhı üzerinden Van cihetine hareket etmiştir. Eldeki birinci mevki tren bileti, bu seyahati teyit etmektedir.

[Biletin geçerlilik süresi dikkate alınırsa Ankara’dan 3/5/1339 (3 Mayıs 1923)’de değil 17 Nisan 1923 ile en geç 1 Mayıs 1923 arasında bir günde ayrılmış olabilir. Vesîkalara göre Gebze üzerinden doğrudan değil, İstanbul’da 15 ay kadar kaldıktan sonra Van cihetine azîmet eylemiştir.]”